برج خلیفه: نگاهی جامع به بلندترین سازه جهان و نماد مدرنیته دبی - مجله وبلاگ فروش

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با bestcanadatours.com مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

تاریخچه و ساخت

ایده ساخت بلندترین برج جهان در دبی، ریشه در چشم‌انداز بلندپروازانه شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، حاکم دبی، داشت. این پروژه بخشی از یک استراتژی کلان برای فاصله گرفتن از اقتصاد متکی به نفت، تثبیت جایگاه دبی به عنوان یک قطب جهانی گردشگری و تجارت و جلب توجه بین‌المللی بود. این برج به عنوان محور اصلی طرح توسعه "داون‌تاون دبی" و نمادی از غرور ملی برای امارات و تمام جهان عرب طراحی شد.

• آغاز پروژه: کار ساخت و ساز در ژانویه 2004 (دی 1382) آغاز شد.
• نام‌گذاری: این برج در ابتدا با نام «برج دبی» شناخته می‌شد. اما در مراسم افتتاحیه رسمی در 4 ژانویه 2010 (14 دی 1388)، شیخ محمد بن راشد آل مکتوم در اقدامی غیرمنتظره، نام آن را به «برج خلیفه» تغییر داد. این تغییر نام به افتخار و به منظور قدردانی از شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان، حاکم وقت ابوظبی و رئیس دولت امارات متحده عربی، به دلیل حمایت مالی حیاتی او از دبی برای پرداخت بدهی‌هایش در بحران مالی سال 2009 صورت گرفت. این اقدام، نمادی از همبستگی و قدردانی در میان امارت‌های کشور بود.
• مدت زمان ساخت: فرآیند ساخت این ابرسازه حدود 6 سال به طول انجامید.
• هزینه ساخت: هزینه کل پروژه در حدود 1.5 میلیارد دلار برآورد شده است.

نیروی کار بین‌المللی و چالش‌های انسانی

ساخت برج خلیفه با مشارکت بیش از 12,000 کارگر و مهندس از سراسر جهان تکمیل شد.

• ترکیب نیروی کار: بخش عمده‌ای از این نیروی کار را کارگران مهاجر از کشورهای جنوب آسیا مانند هند، پاکستان، بنگلادش و فیلیپین تشکیل می‌دادند. مدیریت پروژه نیز یک همکاری بین‌المللی بود که توسط کنسرسیومی متشکل از شرکت سامسونگ C&T از کره جنوبی، Besix از بلژیک و Arabtec از امارات رهبری می‌شد.
• شرایط کاری و ایمنی: شرایط کاری کارگران ساختمانی در این پروژه موضوع بحث و انتقادهای فراوانی بوده است. گزارش‌هایی از سوی گروه‌های حقوق بشری به دستمزدهای پایین، ساعات کاری طولانی (گاه تا 14 ساعت در روز)، شرایط زندگی نامناسب در کمپ‌های شلوغ و غیربهداشتی و مصادره گذرنامه کارگران اشاره کرده‌اند. در مقابل، مسئولان پروژه بر اجرای اقدامات ایمنی سختگیرانه مانند آموزش‌های اجباری، استفاده دائمی از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) و ایجاد ایستگاه‌های استراحت و آب تأکید داشتند. با وجود این، گزارش‌های متناقضی در مورد تعداد تلفات جانی وجود دارد؛ در حالی که آمار رسمی تنها یک مورد مرگ ناشی از کار را ثبت کرده، برخی منابع غیررسمی معتقدند تعداد واقعی بیشتر بوده است.
• اعتراضات کارگری: شرایط سخت کاری در سال 2006 منجر به اعتصاب هزاران کارگر در اعتراض به دستمزد و شرایط کاری خود شد که خساراتی نیز به سایت پروژه وارد کرد.

معماری و طراحی

طراحی برج خلیفه توسط شرکت معماری آمریکایی اسکیدمور، اوینگز و مریل (SOM) و معمار برجسته آن، ادرین اسمیت، انجام شده است. طراحی آن ترکیبی هنرمندانه از طبیعت، فرهنگ و معماری اسلامی است.

• منبع الهام: طراحی این برج از دو عنصر اصلی الهام گرفته شده است:
  1. طبیعت صحرا (گل هایمنوکالیس): الهام‌بخش اصلی طراحی Y-شکل و سه‌پره‌ای برج، گل صحرایی هایمنوکالیس (Hymenocallis) یا لیلی عنکبوتی بود. این ساختار ارگانیک نه تنها از نظر زیبایی‌شناسی چشم‌نواز است، بلکه نقش کلیدی در پایداری سازه در برابر باد دارد و به معماران اجازه می‌دهد تا حداکثر نمای خارجی و بیشترین میزان نور طبیعی را برای واحدهای داخلی فراهم کنند.
  2. معماری اسلامی: الگوهای هندسی و ساختار مارپیچی برج، یادآور معماری اسلامی منطقه است. عقب‌نشینی تدریجی طبقات به صورت پلکانی، مستقیماً از مناره مارپیچ مسجد جامع سامرا در عراق الهام گرفته شده است. همچنین، استفاده از طاق‌ها در نمای برج، نشان‌دهنده الهام‌گیری طراحان از معماری سنتی اسلامی است.
• سبک معماری: سبک معماری برج، نئو-فوتوریسم است که بر فناوری، آینده‌نگری و فرم‌های پویا تأکید دارد.
• ساختار: برج دارای یک هسته مرکزی شش‌ضلعی بتنی است که مانند یک ستون فقرات محکم عمل می‌کند و مقاومت سازه را در برابر نیروهای پیچشی افزایش می‌دهد. سه بال برج که به صورت پلکانی به سمت بالا می‌روند، این طراحی Y-شکل را ایجاد می‌کنند که به پایداری آیرودینامیکی سازه کمک شایانی می‌کند.

چالش‌های مهندسی و راهکارهای نوآورانه

ساخت بلندترین سازه جهان در شرایط اقلیمی سخت دبی، تیم مهندسی را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه ساخت که با راه‌حل‌های نوآورانه بر آن‌ها غلبه کردند.

• طراحی فونداسیون در خاک نرم:

  • چالش: خاک دبی از سنگ‌های رسوبی نرم و شن روان تشکیل شده و هیچ لایه سنگی محکمی در عمق مناسب برای تحمل وزن عظیم برج وجود نداشت.
  • راهکار: مهندسان یک فونداسیون عظیم از جنس بتن مسلح به ضخامت 3.7 متر طراحی کردند که بر روی 192 شمع بتنی به قطر 1.5 متر و عمق حدود 50 متر قرار گرفته است. این سیستم، وزن برج را از طریق اصطکاک سطحی به لایه‌های نسبتاً پایدارتر خاک منتقل می‌کند.

• مقاومت در برابر باد:

  • چالش: در ارتفاع بیش از 800 متر، نیروی باد یک چالش اساسی برای پایداری سازه است و می‌تواند باعث ایجاد گردابه‌هایی شود که منجر به لرزش خطرناک برج می‌گردد.
  • راهکار: طراحی Y-شکل و پلکانی برج، به طور هوشمندانه‌ای جریان باد را "گیج" و مختل می‌کند و مانع از تشکیل گردابه‌های منظم و قدرتمند می‌شود. پیش از ساخت، بیش از 40 آزمایش در تونل باد روی مدل‌های مختلف برج انجام شد تا بهترین طراحی آیرودینامیک به دست آید.

• پمپاژ بتن به ارتفاعات بی‌سابقه:

  • چالش: رساندن بتن به ارتفاع بیش از 600 متر یک رکورد جهانی بود و گرمای شدید دبی (گاهی تا 50 درجه سانتی‌گراد) خطر سفت شدن سریع بتن را افزایش می‌داد.
  • راهکار: از یک سیستم پمپاژ بتن با فشار بسیار بالا و فرمولاسیون ویژه بتن با مقاومت بالا (حدود 80 مگاپاسکال) استفاده شد. برای مقابله با گرما، بتن با یخ مخلوط می‌شد و عملیات بتن‌ریزی اغلب در شب و در دماهای پایین‌تر انجام می‌گرفت.

مشخصات و ابعاد

• ارتفاع: ارتفاع دقیق و رسمی برج خلیفه 828 متر (2,717 فوت) است. ارتفاع آن تا نوک آنتن به 829.8 متر نیز می‌رسد.
• تعداد طبقات: برج خلیفه دارای 163 طبقه قابل استفاده است. با احتساب طبقات تأسیساتی و مناره، تعداد کل طبقات به بیش از 200 طبقه می‌رسد.
• مصالح: برای ساخت این غول، از مقادیر عظیمی مصالح استفاده شده است، از جمله 330,000 متر مکعب بتن، 83,600 متر مربع شیشه و 27,900 متر مربع فلز (عمدتاً آلومینیوم).

امکانات، کاربری‌ها و لجستیک یک شهر عمودی

برج خلیفه به عنوان یک "شهر عمودی" توصیف می‌شود و کاربری‌های متنوعی را در خود جای داده است. مدیریت عملیات روزمره این سازه عظیم که هزاران نفر را در خود جای داده، یک شاهکار لجستیکی و مهندسی است.

• هتل آرمانی: 11 طبقه اول برج به هتل لوکس آرمانی با 160 اتاق و سوئیت اختصاص دارد که توسط جورجیو آرمانی طراحی شده است.
• واحدهای مسکونی: برج دارای بیش از 900 واحد آپارتمان مسکونی لوکس است که گفته می‌شود در کمتر از هشت ساعت پس از عرضه به فروش رفتند.
• دفاتر اداری: 37 طبقه بالایی برج به فضاهای اداری و سوئیت‌های شرکتی اختصاص یافته است.
• رستوران اتمسفر (At.mosphere): این رستوران در طبقه 122 و در ارتفاع 442 متری، یکی از مرتفع‌ترین رستوران‌های جهان محسوب می‌شود. (این رکورد بعداً توسط رستورانی در برج شانگهای شکسته شد ).
• امکانات رفاهی: این برج دارای 4 استخر، کتابخانه اختصاصی، باشگاه‌های ورزشی و مراکز سلامت است. مرتفع‌ترین استخر جهان در طبقه 76 این برج قرار دارد.

لجستیک، پایداری و مدیریت روزمره

• سیستم نمای خارجی (Curtain Wall): نمای برج از بیش از 24,000 پنل شیشه‌ای دوجداره و بازتابنده تشکیل شده است. این شیشه‌ها با پوشش‌های ویژه‌ای مانند (Guardian SunGuard Solar Silver 20) پوشانده شده‌اند که بخش قابل توجهی از تابش خورشید و اشعه ماوراء بنفش (UV) را منعکس کرده و تنها 20٪ از نور مرئی و 15٪ از انرژی خورشیدی را عبور می‌دهند. این ویژگی به شدت از گرم شدن فضای داخلی جلوگیری کرده و مصرف انرژی برای تهویه مطبوع را کاهش می‌دهد.
• نظافت نما: تمیز کردن نمای 120,000 متر مربعی برج، یک عملیات بی‌وقفه است. یک تیم 36 تا 60 نفره از کارگران متخصص، با استفاده از 18 «واحد نگهداری ساختمان» (BMU) پیشرفته و همچنین روش سنتی فرود با طناب (abseiling)، این کار را انجام می‌دهند. تمیز کردن کامل نما حدود سه تا چهار ماه طول می‌کشد و به محض اتمام، این چرخه دوباره آغاز می‌شود. بادهای شدید و گرمای سوزان از بزرگترین چالش‌های این عملیات هستند.
• تأمین آب: این برج روزانه به طور متوسط 946,000 لیتر آب مصرف می‌کند که از طریق 100 کیلومتر لوله‌کشی توزیع می‌شود. آب با استفاده از یک سیستم پمپاژ چند مرحله‌ای به مخازن ذخیره در طبقات میانی (مانند طبقه 40) و سپس به طبقات بالاتر پمپ می‌شود.
• پایداری و جمع‌آوری آب: سیستم تهویه مطبوع برج سالانه حدود 15 میلیون گالن (56 میلیون لیتر) آب را از رطوبت هوای گرم دبی جمع‌آوری می‌کند. این آب برای آبیاری پارک 11 هکتاری اطراف برج استفاده می‌شود.
• مدیریت فاضلاب: برخلاف شایعات رایج، برج خلیفه به سیستم فاضلاب شهری دبی متصل است. این شایعه از دورانی نشأت می‌گیرد که توسعه سریع دبی از زیرساخت‌های شهری آن پیشی گرفته بود. برج دارای یک سیستم لوله‌کشی فاضلاب ثقلی پیشرفته است که جریان را کنترل کرده و به شبکه شهری متصل می‌شود. بخشی از فاضلاب نیز در محل تصفیه و برای سیستم‌های خنک‌کننده استفاده می‌شود.
• مدیریت پسماند: برج از یک سیستم مدیریت پسماند متمرکز با شوتینگ‌های مجزا برای زباله‌های عمومی و مواد قابل بازیافت در هر طبقه بهره می‌برد. زباله‌ها توسط شرکت‌های متخصص مدیریت و بازیافت می‌شوند.
• امنیت و ایمنی: در هر 25 طبقه، پناهگاه‌های امن با فشار هوای کنترل‌شده و مقاوم در برابر آتش تعبیه شده است. برای اولین بار در یک آسمان‌خراش، از آسانسورهای ویژه تخلیه اضطراری (موسوم به قایق نجات) استفاده می‌شود. یک سیستم امنیتی یکپارچه شامل دوربین‌های مداربسته و کنترل دسترسی بیومتریک، امنیت برج را تأمین می‌کند.
• مدیریت آسانسورها: برج دارای 57 آسانسور و 8 پله برقی ساخت شرکت Otis است. آسانسورهای اصلی از نوع دوطبقه (Double-Deck) بوده و با سرعت 10 متر بر ثانیه حرکت می‌کنند. یک سیستم مدیریت مقصد هوشمند، مسافران را گروه‌بندی کرده و زمان انتظار را به حداقل می‌رساند.
• تحویل کالا و پست: با توجه به سیستم پستی مبتنی بر صندوق پستی در دبی، برج دارای یک اتاق پست مرکزی (Mailroom) است که مرسولات را از شرکت‌های پستی دریافت کرده و برای توزیع داخلی بین ساکنان و دفاتر مدیریت می‌کند.

سکوهای تماشا: سفری به اوج

برج خلیفه دو تجربه اصلی برای تماشای مناظر دبی ارائه می‌دهد: «At the Top» و «At the Top, SKY».

• At the Top (طبقات 124 و 125): این گزینه استاندارد، بازدیدکنندگان را به ارتفاع 452 و 456 متری می‌برد.

  • طبقه 124: دارای تراس روباز و دیوارهای شیشه‌ای از کف تا سقف برای منظره 360 درجه است.
  • طبقه 125: این طبقه با دکوراسیون مشربیه، به هنر و فرهنگ عرب ادای احترام می‌کند. از جذابیت‌های آن می‌توان به تجربه واقعیت مجازی "چشم شاهین" (Falcon's Eye View) اشاره کرد.

• At the Top, SKY (طبقه 148): این تجربه لوکس و VIP، بازدیدکنندگان را به ارتفاع خیره‌کننده 555 متری می‌برد و زمانی بلندترین سکوی تماشای جهان بود.

  • تجربه بازدیدکننده: بازدید با پذیرایی ویژه (قهوه عربی و خرما) و دسترسی سریع و بدون صف به طبقه 148 همراه است.
  • امکانات و خدمات: این طبقه دارای یک سالن مجلل (SKY Lounge)، پذیرایی با نوشیدنی، راهنمای تور و تراس روباز است.

تعامل با داون‌تاون دبی: یک اکوسیستم یکپارچه

برج خلیفه صرفاً یک سازه منفرد نیست، بلکه قلب تپنده منطقه «داون‌تاون دبی» است که توسط شرکت «اعمار» (Emaar) به عنوان یک مقصد یکپارچه طراحی و مدیریت می‌شود.

• مثلث گردشگری: برج خلیفه، دبی مال (یکی از بزرگترین مراکز خرید جهان) و آب‌نمای دبی (بزرگترین آب‌نمای موزیکال جهان) یک مثلث گردشگری قدرتمند را تشکیل می‌دهند.
• تجربه یکپارچه: بازدیدکنندگان می‌توانند از طریق پل سرپوشیده (Metro Link Bridge) به راحتی بین برج و دبی مال تردد کنند. تماشای نمایش آب‌نما از سکوهای برج یا تراس رستوران‌های دبی مال، نمونه‌ای از تجربه گردشگری یکپارچه‌ای است که در این منطقه ارائه می‌شود.
• بعد فرهنگی: اپرای دبی، با طراحی منحصربه‌فرد خود، میزبان رویدادهای فرهنگی بین‌المللی است و بعد هنری را به این منطقه مدرن اضافه می‌کند.
• رویدادهای جهانی: رویدادهای مشترک، به ویژه جشن‌های سال نو میلادی با نمایش‌های آتش‌بازی و نورپردازی مشهور برج خلیفه، این منطقه را به یک مقصد جهانی واحد تبدیل کرده است.

رکوردهای جهانی

برج خلیفه در کتاب رکوردهای گینس، عناوین متعددی را به نام خود ثبت کرده است:

• بلندترین ساختمان جهان: با ارتفاع 828 متر.
• بلندترین سازه مستقل جهان.
• بیشترین تعداد طبقات در یک ساختمان: 163 طبقه.
• مرتفع‌ترین طبقه مسکونی جهان.
• بلندترین آسانسور خدماتی جهان: با طی مسافت 504 متر.
• سریع‌ترین آسانسور دوطبقه جهان: با سرعت 10 متر بر ثانیه (36 کیلومتر بر ساعت).
• مرتفع‌ترین استخر شنای جهان: در طبقه 76.
• مرتفع‌ترین مسجد جهان: در طبقه 158.
• بلندترین سالن استراحت (Lounge) جهان: در طبقات 152 تا 154 و در ارتفاع 585 متری.
• مرتفع‌ترین سکوی تماشای روباز جهان: در طبقه 148 (در زمان افتتاح).
• بزرگترین نمایش آتش‌بازی روی یک ساختمان.

خلاصه

برج خلیفه با ارتفاع 828 متر، بلندترین آسمان‌خراش جهان است که در شهر دبی، امارات متحده عربی واقع شده است. ایده ساخت این برج از چشم‌انداز شیخ محمد بن راشد آل مکتوم برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و تثبیت جایگاه دبی به عنوان یک قطب جهانی نشأت گرفت. این پروژه که ساخت آن از سال 2004 تا 2010 به طول انجامید، در ابتدا «برج دبی» نام داشت اما در مراسم افتتاحیه به افتخار حمایت‌های مالی حاکم ابوظبی، به «برج خلیفه» تغییر نام یافت. طراحی برج توسط شرکت SOM با الهام از معماری اسلامی (مناره سامرا) و گل صحرایی هایمنوکالیس انجام شده است.

این برج یک "شهر عمودی" با لجستیک پیچیده است. نظافت نمای شیشه‌ای آن یک فرآیند بی‌وقفه 3 تا 4 ماهه است که توسط تیمی متخصص با استفاده از تجهیزات پیشرفته انجام می‌شود. برخلاف شایعات، برج به سیستم فاضلاب شهری متصل است و از سیستم‌های پیشرفته‌ای برای تأمین آب، مدیریت پسماند و امنیت بهره می‌برد. برج خلیفه یک سازه چندمنظوره شامل واحدهای مسکونی، دفاتر اداری، هتل لوکس آرمانی و دو سکوی تماشا در طبقات 124/125 و 148 است. این برج به عنوان قلب تپنده «داون‌تاون دبی»، در تعامل کامل با دبی مال و آب‌نمای دبی، یک اکوسیستم گردشگری یکپارچه را تشکیل می‌دهد. برج خلیفه با ثبت رکوردهای متعدد جهانی، به نماد مدرنیته دبی و یکی از برترین جاذبه‌های گردشگری جهان تبدیل شده است.